GUI کوتاه شده عبارت Graphical User Interface یا رابط گرافیکی کاربر، به کاربر اجازه می دهد که به صورت ساده
و راحت با سخت افزار کامپیوتر فعل و انفعال داشته باشند. در طول سال ها این رابط گرافیکی برای سیستم عامل های مختلف مانند OS/2, Macintosh, Windowsamiga, Linux, Symbian OS و… توسعه داده شده است.
نگاهی به طراحی رابط کاربری سیستم عامل های بزرگ از دهه 80 تاکنون می اندازیم.
یادآوری می کنم که این مقاله به پیشرفت رابط گرافیکی نگاهی دارد نه پیشرفت سیتم عامل ها. همچنین باید بگویم که همه این سیستم عامل ها و رابط های گرافیکی امروزه وجود ندارند.
اولین رابط گرافیکی در دهه 70 در Xerox Palo Alto Research Center (PARC) توسط محققان ساخته شد. این تحقیقات آغازگر عصر جدیدی در نوآوری رابط گرافیکی بود.
اولین کامپیوتری که رابط گرافیکی مدرنی را به کار برد Xerox Alto بود که در سال 1973 توسعه یافت.این یک محصول تجاری نبود و برای تحقیقات در دانشگاه ها ساخته شده بود.
عکس از: toastytech.com
1981 تا 1985
Xerox 8010 Star (معرفی شده در سال 1981)
این اولین سیستمی بود که دارای دسکتاپ کامل شامل برنامه ها و رابط کاربری بود که با نام The Xerox Star شناخته می شد.و بعدها به ViewPoint و بعد به GlobalView تغییر نام داد.
عکس از: toastytech.com
Apple Lisa Office System 1 (معرفی شده در سال 1983)
به آن Lisa OS هم می گویند. که برای سیستم های اداری بود.این سیتم عامل با هدف یک ایستگاه کاری پردازش اسناد توسط اپل توسعه داده شد. این سیستم عامل توسط Macintosh اپل کنار زده شد.
این سیستم عامل به Lisa OS آپگرید شد.Lisa OS 2 در سال 1983 و Lisa OS 7/7 3.1در سال 1984 . که فقط مربوط به سیستم عامل بود نه رابط کاربری آن.
عکس از: GUIdebook
عکس از: GUIdebook
VisiCorp Visi On (معرفی شده در سال1984)
Visi On اولین دسکتاپ گرافیکی توسعه داده شده برای کامپیوتر های IBM است.این سیستم عامل برای شرکت های بزرگ طراحی شده بود و قیمت بالایی داشت.رابط کاربری آن از ماوس استفاده می کرد، برنامه نصاب پیش فرض داشت و از آیکون استفاده نمی کرد.
عکس از: toastytech.com
عکس از: toastytech.com
Mac OS System 1.0(معرفی شده در سال 1984)
System 1.0 اولین رابط گرافیکی توسعه داده شده برای Macintosh است. این سیستم عامل دارای چندین ویژگی از سیتم عامل های مدرن بود. این سیستم عامل بر مبنای پنجره ها و آیکون ها بود. پنجره ها با ماوس جابجا می شدند و فایل ها و پوشه ها با کشیدن و رها کردن ( drag and drop) به محل مورد نظر، کپی می شدند.
عکس از: toastytech.com
Amiga Workbench 1.0 (معرفی شده در سال 1985)
از اولین باری که معرفی شد به سمت پیشرفت بود.رابط کاربری آن دارای ویژگی هایی از قبیل گرافیک دارای رنگ( رنگ های سیاه و سفید و آبی و نارنجی) ، چند وظیفه ای، صدای stereo و آیکونهای چند وضعیتی(حالت انتخاب شده و حالت عدم انتخاب) بود.
عکس از: GUIdebook
عکس از: GUIdebook
Windows 1.0x (معرفی شده در سال 1985)
در این سال مایکروسافت به رابط گرافیکی رسید و Windows 1.0 را معرفی کرد. این سیستم عامل دارای آیکون های 32×32 و گرافیک رنگی بود. ویژگی جالب این سیستم عامل آیکون متحرک ساعت آنالوگ بود.
عکس از: makowski-berlin.de
عکس از: makowski-berlin.de
GEM (معرفی شده در سال 1985)
GEM (Graphical Environment Manager) رابط گرافیکی پنجره ای است که توسط شرکت Digital Research (DRI) ایجاد شد که در ابتدا برای استفاده در کامپیوترهای CP/M با پردازنده Intel 8088 و Motorola 68000 طراحی شده بود که بعدا برای اجرا روی DOS توسعه یافت.اکثرا GEM را به عنوان رابط کاربری سیستم های Atari ST به یاد می آورند.همچنین برای یک سری از کامپیوترهای IBM Amstrad به کار برده شد. همچنین هسته Ventura Publisher و چند برنامه دیگر DOS بود. این رابط کاربری به کامپیوترهای دیگری هم برده شد اما به محبوبیت چندانی دست نیافت.
عکس از: Wikipedia
1986 تا 1990
IRIX 3(معرفی شده در سال 1986، اولین معرفی در سال 1984)
سیستم عامل 64 بیت IRIX برای UNIX طراحی شد. یک ویژگی جالب آن پشتیبانی از آیکونهای vector بود.این ویژگی مدتها قبل از اینکه Mac OS X به وجود آمده باشد، در این رابط کاربری وجود داشت.
عکس از: osnews.com
GEOS (معرفی شده در سال 1986)
GEOS (Graphic Environment Operating System) توسط Berkeley Softworks توسعه داده شد( GeoWorks سابق). در اصل برای Commodore 64طراحی شده بود که یک واژه پرداز گرافیکی به نام geoWrite نیز داشت.برنامه طراحی و نقاشی آن هم geoPaint نام داشت.
عکس از: Wikipedia
Windows 2.0x (معرفی شده در سال 1987)
در این نسخه مدیریت پنجره ها به طور قابل توجهی بهبود یافت. پنجره ها می توانستند روی هم بیایند، تغییر اندازه داده شوند و maximize و minimizeشوند.
عکس از: guidebookgallery.org
عکس از: guidebookgallery.org
OS/2 1.x (معرفی شده در سال 1988)
OS/2 در ابتدا توسط IBM و Microsoft توسعه داده شد.اما در سال 1991 این دو شرکت از هم جدا شدند. مایکروسافت با تکنولوژی رابط کاربری که در Windows خود داشت و IBM هم آن را توسعه می داد.رابط گرافیکی ای که در OS/2 به کار برده شده Presentation Manager نامیده می شود.این نسخه فقط آیکون های تک رنگ را پشتیبانی می کرد.
عکس از: pages.prodigy.net
عکس از: pages.prodigy.net
NeXTSTEP / OPENSTEP 1.0 (معرفی شده در سال1989)
استیو جابز ایده جدیدی را برای ساخت یک کامپیوتر تحقیقاتی کامل برای دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی شروع کرد. این ایده منجر به تاسیس شرکتی به نام NeXT Computer شد. اولین نسخه از NeXT در سال 1988 معرفی شد. پیشرفت قابل توجه آن در سال 1989 با معرفی رابط کاربری NeXTSTEP 1.0 بود. که این نیز منجر به OPENSTEP شد.
آیکونهای این رابط گرافیکی بزرگ بود(48×48) و رنگ های بیشتری داشت.این رابط در ابتدا تک رنگ بود که با معرفی نسخه 1.0 رنگ های بیشتری را پشتیبانی نمود. اسکرین شات زیر پیشرفت این رابط گرافیکی را به خوبی نشان می دهد.
عکس از: kernelthread.com
OS/2 1.20 (معرفی شده در سال1989)
این نسخه جدید در بیشتر لحاظ بهبودهای ناچیزی داشت.آیکونها بهتر به نظر می رسید و پنجره ها هم صاف تر شده بودند.
عکس از: pages.prodigy.net
Windows 3.0 (معرفی شده در سال1990)
با این نسخه، مایکرو سافت پتانسیل بالای رابط گرافیکی را درک کرده بود و سعی در بهبود های قابل توجه در آن داشت.مایکروسافت برای طراحی آیکونهایWindows 3.0 و ساخت رابطی یکپارچه Susan Kare را به کار گرفت.
عکس از: toastytech.com
عکس از: toastytech.com
1991 تا 1995
Amiga Workbench 2.04 (معرفی شده در سال1991)
بهبود های زیادی در رابط این نسخه انجام گرفته بود.طرح آیکونها عوض شده بود و ظاهر سه بعدی نیز به آنها اضافه شده بود.دسکتاپ آن این قابلیت را داشت که از سمت عمودی به دو دسکتاپ با رزولوشن ها متفاوت تبدیل شود. که این روزها زیاد عجیب به نظر نمی رسد.رزولوشن پیش فرض Workbench 640×256 بود. اما سخت افزار بیشتر از این را هم پشتیبانی می کرد.
عکس از: guidebookgallery.org
Mac OS System 7 (معرفی شده در سال 1991 )
Mac OS version 7.0 نخستین Mac OS با رابط گرافیکی ی بود که از رنگ ها نیز پشتیبانی می کرد.سایه های خاکستری، آبی و زرد به طور زیرکانه ای به آیکونها اضافه شده بود.
عکس از: guidebookgallery.org
عکس از: guidebookgallery.org
Windows 3.1 (معرفی شده در سال1992)
این نسخه از ویندوز فونت های TrueType از پیش نصب شده داشت.این در نشان دادن ویندوز به عنوان دسکتاپی وظیفه ای، بسیار موثر بود.قبلا درWindows 3 فقط انجام چند کار با Adobe Type Manager (ATM) ممکن بود. این نسخه همچنین دارای طرح های رنگی به نام Hotdog Stand بود.که دارای رنگ های قرمز، آبی و سیاه بود.
این رنگ ها برای کمک به افرادی که در دیدن رنگ ها مشکل دارند طراحی شده بود.
عکس از: Wikipedia
OS/2 2.0 (معرفی شده در سال1992)
این اولین رابط گرافیکی بود که از مقبولیت بین المللی برخوردار شد.همچنین اولین رابط گرافیکی است که با استفاده از طراحی object-oriented توسعه داده شد.هر فایل یا پوشه یک شی است که می تواند با دیگر فایل ها، پوشه ها و یا برنامه ها وابسته باشد. این رابط همچنین از کشیدن و رها کردن(Drag and Drop) پشتیبانی می کرد.
عکس از: toastytech.com
عکس از: toastytech.com
Windows 95 (معرفی شده در سال1995)
رابط این نسخه از نسخه 3.x به طور کامل مجددا طراحی شده بود. این اولین ویندوزی بود که دکمه کوچک بستن در گوشه پنجره ها در آن تعبیه شده بود. تیم طراحی به آیکونها و دیگر اجزای گرافیکی وضعیت های مختلفی داده بودند.( انتخاب شده ، فعال، غیرفعال و..) دکمه Start معروف هم برای اولین بار گذاشته شده بود.این گام بزرگ مایکروسافت برای محافظت از سیستم عامل خود و رابط گرافیکی یکپارچه آن بود.
عکس از: guidebookgallery.org
عکس از: guidebookgallery.org
1996 تا 2000
OS/2 Warp 4 (معرفی شده در سال1996)
IBM این سیستم عامل را معرفی کرد و تغییرات قابل توجهی در فضای کاری آن به وجود آورده بود.آیکونها در دسکتاپ قرار می گرفتند.فایل ها و پوشه ها هم به دلخواه می توانستند ایجاد شوند. shredder هم در دسکتاپ مشاهده می شود( مانند Recycle Bin و Trash در Mac).
عکس از: toastytech.com
عکس از: toastytech.com
Mac OS System 8 (معرفی شده در سال1997)
آیکونهای 256 رنگ به طور پیش فرض در این نسخه وجود داشت.Mac OS 8 اولین حالت آیکونهای یکسان را داشت که به آن آیکونهای pseudo-3D هم می گویند.رنگ خاکستری تم آن برای علامت تجاری آن در نسخه بعدی به کار برده شد.
عکس از: guidebookgallery.org
Windows 98 (معرفی شده در سال1998)
ظاهر آیکونها مانند نسخه قبلی بود.اما در این رابط کاربری 256 رنگ می توانست به کار برده شود. Windows Explorer تقریبا به طور کامل تغییر کرده بود و Active Desktop هم برای اپلین بار اضافه شده بود.
عکس از: toastytech.com
KDE 1.0 (معرفی شده در سال1998)
این همان چیزی بود که تیمKDE قبل از معرفی آن توصیفش می کردند: ” KDE قابلیت بالای شبکه، محیط کاری روز برای ایستگاههای کاری یونیکس است.KDE به دنبال رفع نیاز یک دسکتاپ آسان برای ایستگاههای کاری یونیکس است. مانند دسکتاپ ها MacOS و Window95/NT. یک پلتفرم آزاد و رایگان برای همه با کد منبع آن که در اختیار همگان قرار می گیرد( و می توانند آن را به دلخواه خود تغییر دهند). “
عکس از: Wikipedia
BeOs 4.5 (معرفی شده در سال 1999)
سیستم عامل BeOS برای استفاده در کامپیوترهای شخصی توسعه یافت. در ابتدا در سال 1991 برای اجرا در سخت افزارهای BeBox طراحی شده بود اما بعدا برای سود بردن از تکنولوژی های جدید توسعه داده شد.
عکس از: Wikipedia
GNOME 1.0 (معرفی شده در سال1999)
GNOMEدر اصل برای لینوکس Red Hat توسعه داده شده بود.اما بعدا برای سایر توزیع های لینوکس هم به خوبی توسعه داده شد.
عکس از: visionfutur.com
2001 تا 2005
Mac OS X (معرفی شده در سال 2001)
در سال 2000 اپل رابط کاربری Aqua را معرفی کرد و در یال 2001 آن را با برند جدید خود Mac OS X معرفی کرد.آیکونهای پیش فرض 32 32x و 48 48x به 128 128x و نیمه شفاف تغییر داده شده بود.یکی از عیب هایی که بر آن می گرفتنی این بود که کاربران به طور کامل برای این تغییرات بزرگ آماده نبودند.اما خیلی زود به آن عادت کردند و این رابط اساس همه سیستم عامل های Mac OS X است.
عکس از: guidebookgallery.org
Windows XP (معرفی شده در سال2001)
ویندوز XP هم از تمایل مایکروسافت برای تغییر رابط کاربری مستثنی نبود. این رابط قابلیت تغییر پوسته را داشت و کاربران می توانند آن را به دلخواه تغییر دهند. اندازه پیش فرض آیکونها 48 48x است. و میلیونها رنگ را می پذیرفت.
عکس از: guidebookgallery.org
KDE 3 (معرفی شده در سال 2002)
KDE نسبت به نسخه قبلی تغییرات قابل توجهی داشت.همه آیکونها و گرافیک ها جلا داده شده بودند و کاربر رابط یکپارچه ای را تجربه می کرد.
عکس از: netbsd.org
2007 تا 2009 (اکنون)
Windows Vista (معرفی شده در سال 2007)
مایکروسافت به رقابت ها واکنش نشان داد. انیمیشن و سه بعدی های زیادی اضافه شده اند.مایکروسافت سعی می کند دسکتاپ ها را بهبود بخشد.با ویندوز ویستا مایکروسافت widget ها و بعضی چیزهای دیگر را برای داشتن دسکتاپی فعال معرفی کرد.
عکس از: technology.berkeley.edu
Mac OS X Leopard (معرفی شده در سال 2007)
همراه با نسل ششم خود ، اپل رابط کاربری خود را بهبود بخشید.مبنای رابط کاربری همان Aqua بود با scroll bar های زیبا و رنگ خاکستری و آبی. این رابط جلوه های سه بعدی بیشتری داشت. Dock سه بعدی همراه با انیمیشن های زیاد نیز در این نسخه وجود دارد.
عکس از: skattertech.com
GNOME 2.24 (سال 2008)
تلاش های زیادی برای ساخت تم ها و نمای زیبا در نسخه 2.24 برای رسیدن به هدف توسعه دهندگان آن که ” زیبا کردن کامپیوتر شما ” بود، انجام شد. آن ها یک رقابت برای جمع آوری عکس زمینه شروع کردند که شرکت کننده برای نسخه 2.24 تهیه می کرد.
عکس از: gnome.org
KDE (نسخه 4.0 Jan. 2008, نسخه 4.2 Mar. 2009)
نسخه 4 بهبودهای زیادی در رابط کاربری داشت(مانند انیمیشن، مدیریت پنجره های کارا و پشتیبانی از widget ها). اندازه آیکونها به راحتی قابل تغییر است و تمامی اجزا به راحتی قابلیت پیکربندی دارد.برخی از تغییرات قابل توجه، آیکونها، تم ها و صداهای جدید است. که توسط پروژه Oxygen آماده شده اند و تغییرات بسیار زیادی نسبت به نسخه قبلی داشتند. هم اکنون KDE می تواند بر روی پلتفرمهای Mac OS X و Windows هم اجرا شود.
عکس از: Wikipedia
منبع:webdesignerdepot.com

















جالب و جامع بود …
کلی خاطراتم رو زنده کرد
ممنون
کار خیلی قشنگی کردی …
اولاش مخصوصا !
همش خوب بود.
Nice Writing
خیلی کامل بود . ممنون
tnx a lot
خیلی خیلی ممنون. عالی بود…
ولی کاش مقاله رو بصورت pdf هم برای دانلود میذاشتید.
[...] 8- رابط گرافیکی سیستم عاملها از 1981 تا 2009 [...]
1+ فوق العاده مختصر و مفید و بی طرفانه
تشکرات
دمت گرم…خیلی باحال بود
راستی سایتت با konqueror وقتی که از khtml استفاده میکنه یه مقدار مشکل داره.البته با webkit درست دیده میشه
[...] 17- رابط گرافیکی سیستم عاملها از 1981 تا 2009 [...]
واقعا عالی بود
سلام. خيلي خيلي از اين لينك استفاده كردم. ممنون.
بسيار به دردم خورد. خيلي دنبال يه همين طور چيزي گشتم تا پبداش كردم.
راستي اگه كدام سايت ديگري رو هم درباره ubuntu سراغ داشتي منو خبر كن.
ممنون ميشم.
موفق باشي.